Spot ve vadeli işlem farkı
Spot işlem
Spot piyasada coinin kendisini satın alırsınız. Coin hesabınızda durur, isterseniz kendi cüzdanınıza çekebilirsiniz. Fiyat düşerse değeri azalır ama pozisyonunuz kendiliğinden kapanmaz; ne zaman satacağınıza siz karar verirsiniz.
Spotta yalnızca yükselişten kazanırsınız.
Vadeli işlem
Vadelide coinin kendisini değil, fiyatına bağlı bir sözleşmeyi alıp satarsınız. Kripto borsalarındaki vadeli işlemlerin çoğu süresizdir (perpetual); pozisyonu istediğiniz kadar açık tutabilirsiniz.
Yükseliş bekliyorsanız long, düşüş bekliyorsanız short açarsınız. Yani vadelide düşen piyasadan da kazanmak mümkün.
Marjin ve kaldıraç
Vadeli pozisyon açarken pozisyonun tamamını değil, bir kısmını teminat (marjin) olarak yatırırsınız. 100 dolar marjinle 10x kaldıraç, 1.000 dolarlık pozisyon demektir.
Kâr ve zarar pozisyon büyüklüğü üzerinden hesaplanır. Kaldıraç kazancı da kaybı da aynı oranda büyütür. Zarar marjini eritirse pozisyon likide olur.
Aynı düşüşte spot ve vadeli
Örnek: 1.000 dolar, Bitcoin yüzde 10 düşüyor
- Spot: coinlerin değeri 900 dolara iner, pozisyon açık kalır.
- 5x long: 5.000 dolarlık pozisyonda zarar 500 dolar; marjinin yarısı gider.
- 10x long: fiyat yüzde 10 düşmeden pozisyon likide olur.
Fonlama
Süresiz vadeli sözleşmelerin fiyatı spottan çok uzaklaşmasın diye long ve short taraflar birbirine belirli aralıklarla fonlama ödemesi yapar. Pozisyonu uzun süre açık tutuyorsanız bu ödemeleri de hesaba katın.
Hangisiyle başlamalı?
Yeni başlıyorsanız spot daha anlaşılır ve daha az risklidir. Vadeli işlem daha esnektir; stop kullanmayı, pozisyon büyüklüğünü hesaplamayı ve likidasyon fiyatını takip etmeyi gerektirir.